Năm 2025, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) thụ lý 532 vụ tranh chấp xây dựng. Trong đó 48,5% có yếu tố FDI hoặc nước ngoài. Số liệu này cho thấy yêu cầu quản trị rủi ro hợp đồng và lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp ngày càng được quan tâm trong hoạt động đầu tư, kinh doanh xuyên biên giới.
Ngày 16/9/2026, trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài Trung Quốc 2026, sự kiện “Đối thoại Trọng tài Việt Nam – Trung Quốc: Tranh chấp xây dựng, góc nhìn từ tổ chức giải quyết tranh chấp và thực tiễn xuyên biên giới” được tổ chức tại Bắc Kinh. Sự kiện có tham gia của các chuyên gia đến từ Việt Nam và Trung Quốc.
Tham gia phiên thảo luận, bà Vũ Thị Hằng, Trưởng ban kiêm Phó Tổng Thư ký Ban Thư ký tố tụng VIAC đề cập đến tính quốc tế và sự linh hoạt trong tố tụng tại VIAC. Điều này thể hiện qua việc lựa chọn trọng tài viên, luật áp dụng, ngôn ngữ, địa điểm xét xử và phương thức tổ chức phiên họp phù hợp với từng vụ việc.
Khi đầu tư xuyên biên giới kéo theo rủi ro tranh chấp
Theo ông Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIAC, hoạt động đầu tư, thương mại, xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng giữa Việt Nam và Trung Quốc đang ngày càng gia tăng. Quá trình này đặt ra yêu cầu về hiểu biết pháp luật và thực tiễn hợp đồng. Đồng thời, các bên cần chú trọng phân bổ rủi ro. Việc lựa chọn cơ chế phòng ngừa và giải quyết tranh chấp phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng.
Các dự án xây dựng thường có quy mô lớn, thời gian thực hiện dài và phức tạp. Đặc biệt với các dự án xây dựng xuyên biên giới. Sự khác biệt về pháp luật và tập quán hợp đồng càng làm gia tăng rủi ro. Tranh chấp xây dựng không chỉ liên quan đến các vấn đề pháp lý. Tranh chấp còn gắn với yếu tố kỹ thuật, quản lý dự án và quản trị hợp đồng.
Tại phiên thảo luận chuyên sâu “Quản trị hợp đồng chiến lược, giảm thiểu rủi ro, phòng ngừa và giải quyết tranh chấp phát sinh từ các dự án xây dựng”, các chuyên gia đã trao đổi về những tranh chấp thường gặp trong các dự án xây dựng và cơ sở hạ tầng xuyên biên giới. Trong đó bao gồm tranh chấp về giá trị hợp đồng, chậm tiến độ, hồ sơ kỹ thuật, chứng cứ và việc áp dụng các điều khoản hợp đồng mẫu. Đặc biệt là FIDIC trong bối cảnh pháp luật Việt Nam.
Đại diện Asia Legal – Luật sư Lưu Xuân Vĩnh đã chia sẻ về thực tiễn công nhận và thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài tại Việt Nam. Ông đồng thời đưa ra những lưu ý quan trọng đối với nhà đầu tư Trung Quốc. Đặc biệt trong khâu thẩm tra đối tác, rà soát điều khoản tranh chấp và phương án thi hành phán quyết.
Nội dung khác cũng đáng chú ý là việc thiết kế điều khoản hợp đồng và cơ chế giải quyết tranh chấp ngay từ đầu dự án. Cùng với đó là hiệu quả của Dispute Board/DAAB. Các chuyên gia cũng đã đưa ra những lưu ý khi yêu cầu công nhận và thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài tại Việt Nam.
Qua trao đổi, các chuyên gia cũng đã nêu ra phương thức quản trị tranh chấp hiệu quả. Doanh nghiệp cần bắt đầu từ quản trị hợp đồng, quản lý chứng cứ và phân bổ rủi ro. Thay vì chỉ tập trung xử lý khi tranh chấp đã bước vào tố tụng trọng tài.
Tăng cường hợp tác pháp lý trong giải quyết tranh chấp xuyên biên giới
Ở góc nhìn về giải quyết tranh chấp xây dựng, ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) và Trọng tài viên VIAC, khuyến khích tập trung vào nâng cao năng lực chuyên gia ADR, tăng cường nhận thức và kỹ năng của các bên sử dụng dịch vụ. Đồng thời, nhấn mạnh hợp tác Việt Nam – Trung Quốc trong pháp luật xây dựng và giải quyết tranh chấp.
Từ phía Trung Quốc, TS. Huang Zhenda, Chủ tịch Beijing DHH Law Firm, cũng đề cập đến tính phức tạp của các dự án xây dựng xuyên biên giới. Trong đó các vấn đề về pháp luật áp dụng, phân bổ trách nhiệm, xác định thiệt hại và lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp cần được xem xét phù hợp với đặc thù từng dự án.
Cuộc đối thoại cho thấy vai trò quan trọng của quản trị hợp đồng và quản lý chứng cứ. Doanh nghiệp cũng cần chủ động chuẩn bị phương án giải quyết tranh chấp. Thông qua diễn đàn, Asia Legal có cơ hội trao đổi chuyên môn. Đồng thời cập nhật thực tiễn giải quyết tranh chấp và kết nối với cộng đồng pháp lý khu vực.
Theo dõi Asia Legal để cập nhật các tin tức và sự kiện pháp lý quốc tế.
———————————————————
Asia Legal – Business Law Firm
Website: asialegal.vn
Email: info@asialegal.vn
Tele: 084 400 8484
Address: No. 23, Lot N03, Dich Vong New Urban Area, Dich Vong Street, Cau Giay Ward, Hanoi, Vietnam
