Chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức giao dịch mua bán hàng hóa, đồng thời đặt ra yêu cầu mới về hợp đồng, dữ liệu, chứng cứ điện tử và quản trị rủi ro pháp lý. Đây là những vấn đề được các chuyên gia trao đổi tại Hội nghị “Chuyển đổi số trong giao dịch mua bán hàng hóa: Từ từng phần đến toàn diện”.
Ngày 19/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) tổ chức hội nghị với sự tham dự của hơn 200 đại biểu là đại diện doanh nghiệp, luật sư và chuyên gia trong lĩnh vực thương mại, pháp lý.
Sự kiện nằm trong khuôn khổ Chuỗi sự kiện Quản trị Pháp lý Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh 2026 (LMS 2026).
Chuyển đổi số đặt ra yêu cầu quản trị mới
Theo bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, thương mại số đang chuyển từ số hóa từng quy trình sang xây dựng các hệ sinh thái có tính kết nối cao. Xu hướng này tạo cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu chi phí và mở rộng thị trường.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với các rủi ro về gian lận, bảo vệ dữ liệu, an ninh mạng, hạ tầng và nguồn nhân lực.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp, Luật sư Châu Việt Bắc, Phó Giám đốc VIAC Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, cho biết các rủi ro còn có thể phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng. Từ đó, gây ra những hệ quả phức tạp khi giải quyết tranh chấp. Do đó, doanh nghiệp cần chú trọng ngay từ khâu đàm phán, giao kết và thực hiện hợp đồng, đặc biệt là việc kiểm soát, lưu trữ dữ liệu.
Hợp đồng điện tử cần được chuẩn bị từ sớm
Tại phiên thảo luận về điện tử hóa giao dịch, Luật sư Lưu Xuân Vĩnh – Luật sư Sáng lập và Luật sư Điều hành Asia Legal có những trao đổi về xu hướng điện tử hóa toàn phần trong giao dịch mua bán hàng hóa.
Theo Luật sư Lưu Xuân Vĩnh, đây là xu hướng tất yếu khi doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, quá trình này cần được chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng và pháp lý để hạn chế rủi ro phát sinh.
Nội dung được tập trung vào nguyên tắc, thành phần và cách thức vận hành của hợp đồng điện tử. Bên cạnh những điểm tương đồng với hợp đồng truyền thống, hợp đồng điện tử cần được xem xét kỹ về hiệu lực và giá trị pháp lý trong môi trường số.
Việc lưu trữ và vận hành dữ liệu cũng cần được kiểm soát, nhất là khi dữ liệu được quản lý trên nền tảng của bên thứ ba. Doanh nghiệp cần xác định rõ trách nhiệm của các bên và cơ chế xử lý khibước sang giai đoạn chuyển đổi số toàn diện.
Công nghệ số thay đổi cách giao dịch và giải quyết tranh chấp
PGS.TS. Nguyễn Xuân Minh, Phó Giám đốc Thường trực Trường Đại học Ngoại thương tại TP. Hồ Chí Minh – Phân hiệu tại TP. Hồ Chí Minh, cho rằng chuyển đổi số đang tác động đến toàn bộ quá trình giao dịch, từ tìm kiếm đối tác, đàm phán, giao kết đến thực hiện và giải quyết tranh chấp.
AI, Smart Contract, Blockchain, chứng từ điện tử và các hệ sinh thái số liên thông ngày càng phổ biến, góp phần giảm xử lý thủ công, rút ngắn thời gian, tăng tính minh bạch và khả năng kết nối toàn cầu. Tuy nhiên, công nghệ phát triển nhanh cũng đặt ra yêu cầu mới về thẩm quyền, tính toàn vẹn của dữ liệu và trách nhiệm của các bên.
Theo PGS.TS. Nguyễn Xuân Minh, nhiều tranh chấp bắt nguồn từ những khoảng trống trong quản trị pháp lý. Doanh nghiệp vì vậy cần kết hợp đồng bộ công nghệ, quản trị và pháp lý ngay từ khi thiết lập giao dịch.
Ở góc độ thương mại điện tử B2B, Luật sư Vũ Lê Bằng, Luật sư Điều hành Công ty Luật TNHH Nishimura & Asahi Việt Nam, nhận định số hóa đang dần thay đổi mô hình giao dịch và đặt ra các yêu cầu mới về hiệu lực pháp lý. Doanh nghiệp vì vậy cần quan tâm đến hiệu lực pháp lý, xác thực giao dịch, chứng cứ điện tử và quản trị rủi ro.
Kiểm soát dữ liệu để chủ động phòng ngừa tranh chấp
Tại phiên thảo luận thứ hai, các chuyên gia tập trung vào những rủi ro có thể phát sinh khi giao dịch mua bán hàng hóa có yếu tố điện tử.
Ông Vũ Xuân Hưng, Trưởng phòng Pháp chế VCCI-HCM, chỉ ra một số vấn đề như thời điểm, địa điểm giao kết, thẩm quyền của người ký và sự không tương thích giữa các hệ thống.
Theo ông, doanh nghiệp không nên chỉ đơn thuần đưa giao dịch truyền thống lên môi trường số. Chuyển đổi cần đi cùng với việc thiết kế quy trình và cơ chế phòng ngừa tranh chấp. Bốn yếu tố được lưu ý gồm quy chế, công cụ, lưu trữ và giải pháp tố tụng.
Trong khi đó, Luật sư Nguyễn Công Phú, Luật sư Thành viên LNT & Partners, tập trung vào vấn đề chứng cứ điện tử. Email, dữ liệu hệ thống và chứng từ điện tử có thể được sử dụng để chứng minh diễn biến giao dịch. Tuy nhiên, giá trị chứng cứ phụ thuộc vào cách thức dữ liệu được tạo lập, gửi, nhận và lưu trữ.
Doanh nghiệp vì vậy cần xây dựng phương án lưu trữ dữ liệu ngay từ khi bắt đầu thực hiện hợp đồng.
Kết hợp công nghệ, quản trị và pháp lý
Qua các phiên thảo luận, các chuyên gia cho rằng chuyển đổi số trong giao dịch hàng hóa không chỉ là vấn đề công nghệ. Doanh nghiệp cần kết hợp giữa công nghệ, quản trị và pháp lý để kiểm soát rủi ro.
Việc chủ động kiểm soát hợp đồng, dữ liệu và chứng cứ ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở tốt hơn để xử lý tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi giao dịch trên môi trường số.
Theo dõi Asia Legal để cập nhật thông tin pháp lý hữu ích và những lưu ý thiết thực, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong các giao dịch số..
———————————————————
Asia Legal – Business Law Firm
Website: asialegal.vn
Email: info@asialegal.vn
Tele: 084 400 8484
Address: No. 23, Lot N03, Dich Vong New Urban Area, Dich Vong Street, Cau Giay Ward, Hanoi, Vietnam
